Europese illustratoren
door Gert Gerrits op 23 februari 2007
Op 17 en 18 februari kwamen vertegenwoordigers van verschillende Europese verenigingen van illustratoren bij elkaar, en dichter tot elkaar.
Ook illustratoren merken dat het werk vandaag de dag niet meer bepaald wordt door landgrenzen. Je leert over de hele wereld collega’s kennen dankzij het internet, en je zoekt zelf ook mondiaal naar beelden om je te laten inspireren. Het is ook niet ongewoon opdrachten uit te voeren voor opdrachtgevers die niet in Nederland gevestigd zijn.
Elk land kent nog wel eigen regels: juridische, maar ook (ongeschreven) regels over hoe je met elkaar omgaat in bijvoorbeeld de relatie opdrachtgever-opdrachtnemer. De juridische regels, maar ook bijvoorbeeld regelgeving over prijsafspraken, worden niet enkel meer bepaald door een nationale overheid, maar steeds meer door ‘Brussel’.
Zwakke positie
In 2003 is op initiatief van de APIV, de vereniging van illustratoren in Valencia (Spanje), het European Illustrators Forum (EIF) opgericht. Illustrator Theo Barten was hiervoor enige jaren de contactpersoon namens de BNO. Sinds 2006 is ondergetekende dat. Het EIF is een netwerk van beroepsorganisaties voor illustratoren in momenteel vijftien Europese landen, een aantal wat jaarlijks groeit.
Het belangrijkste doel is de bescherming van de positie van de illustrator in Europa, het realiseren van een zekere standaard van werken en die te verdedigen, en te streven naar een adequate honorering van het werk van illustratoren.
Tijdens de eerste jaren van het EIF is gebleken dat de positie van illustratoren in verschillende landen een belangrijke overeenkomst kent: hij is zwak. Er wordt een groot verschil ervaren met de positie van grafisch ontwerpen, de betaling is slecht en illustratie als vak staat onder druk. Maar bovenal: het copyright, het copyright en het copyright. In Nederland is dat redelijk goed geregeld, mede dankzij de inspanningen van de beroeps verenigingen, maar dat is niet overal zo. Het is voor ons dan ook zaak waakzaam te blijven op dit gebied.
Samen optreden
Tijdens de Frankfurter Buchmesse in september 2006 werd voor het eerst door het EIF gezamenlijk naar buiten getreden middels een tentoonstelling waarin werk te zien was van vijf illustratoren per land uit negen aangesloten landen. Uiteraard was Nederland hierbij van de partij, met werk van Theo Barten, Marenthe Otten, Fons Schiedon, Ytje Veenstra en Tammo Schuringa.
De deelnemers uit de andere landen kwamen uit Groot-Brittannië, Spanje, Zweden, Frankrijk, Italië, Zwitserland, Finland en Duitsland. Deze tentoonstelling is ook nog te zien geweest op een cruiseschip in de Caribische zee (januari 2007) en zal dit jaar nog naar Nederland komen. Er is tevens een catalogus verschenen, deze is te koop bij de BNO (€ 10,-) zolang de voorraad strekt.
Koepelorganisatie
In februari 2007 vond een vergadering plaats in Valencia. Naast inleidingen over illustratie in verschillende landen en in de informatiemaatschappij, en presentaties van (prachtig) werk, stond de EIF-vergadering in het teken van het opzetten van een organisatie. Wil je invloed uitoefenen, of iets organiseren, dan zal iemand of ‘iets’ dat moeten doen.
Nu kun je als beroepsgroep zelf een Europees bureau oprichten maar dat is gezien de omvang van de beroepsgroep een relatief dure operatie. En de invloed van een klein bureau is vaak gerelateerd aan de omvang van dat bureau, en van die beroepsgroep.
Op voorstel van de BNO is BEDA (Bureau of European Design Agencies, een koepel van Europese beroepsorganisaties voor ontwerpers, waarbij de BNO is aangesloten) uitgenodigd om te praten over uitbreiden van hun activiteiten in Brussel, en dan met name voor illustratoren. Een vertegenwoordiger van BEDA was in Valencia aanwezig om een toelichting te geven op het werk van BEDA en natuurlijk over hun lobby in Brussel.
Tijdens de discussie bleek dat in een aantal landen wat huiverig wordt aangekeken tegen een orgaan als BEDA, omdat BEDA geassocieerd wordt met grafisch ontwerpen. En dat vak heeft andere belangen, is de mening die een aantal vertegenwoordigers was toegedaan. Natuurlijk is grafisch ontwerpen een ander vak, maar met name als het gaat om copyright zijn er juist heel veel overeenkomsten. Reden voor de BNO om te pleiten voor het onderbrengen van een deel van de belangen van illustratoren bij BEDA.
Wordt vervolgd
Omdat de discussie niet afgerond kon worden en daardoor het gesprek over de structuur van het EIF niet kon starten is besloten in de marge van de Bologna Book Fair, eind april, hierover verder te praten. Tevens zullen dan plannen worden gemaakt voor andere activiteiten.
Dit jaar zal de Engelse Association of Illustrators een coördinerende rol vervullen voor het EIF, ondersteund door een kerngroep van Duitsland, Zweden, Spanje, Italië en Nederland. Er is een website in aanbouw voor het overkoepelende EIF: www.europeanillustrators.eu.
