Schaafijs & wilde bussen
door Justine Brunsmann op 20 september 2010
Straatkunst in Suriname, daarover gaat het boek Schaafijs & wilde bussen. Het boek laat een vorm van straatkunst zien die we in Europa nauwelijks meer tegen komen: de reclame schilderkunst.
Deze bijzondere vorm van informele schilderkunst heeft zich in Paramaribo vooral ontwikkeld vanaf de jaren zeventig. Door de jaren heen zijn de schilderingen op schaafijskarretjes, muren en ‘wilde bussen’ (oftewel particuliere busjes), steeds opvallender geworden. De schilderingen zijn bedoeld om juist bij die éne ijskar met de aantrekkelijkste schilderingen schaafijs te komen kopen. En om niet zomaar een bus te nemen, maar om te wachten op de bus met je favoriete muzikant, Bollywood koppel of filmster erop.
Van de beschilderde wilde bussen rijden er honderden exemplaren rond in Paramaribo. Ze vormen als het ware een rijdende tentoonstelling. De schilderingen op de bussen zijn door de jaren heen zo belangrijk geworden omdat bijna alle bussen in Suriname in particuliere handen zijn. Hierdoor is de concurrentie tussen bus-eigenaren groot, en is het versieren van de bus een belangrijk middel geworden om klanten te trekken. Dat de bussen tot in de kleinste hoekjes beschilderd worden blijkt wel uit een intrigerende serie foto’s in het boek: die van de beschilderde benzineklepjes.
Schildering: Nishar Khodabaks. Foto: Tammo Schuringa
Schildering: Ramon Bruyning. Foto: Tammo Schuringa
Bij de schaafijskarren ontstond vooral vanaf de jaren negentig een explosie van creativiteit. Bob Marley is één van de meest geliefde onderwerpen, maar ook zwarte rolmodellen, christelijke teksten en sexy vrouwen vallen in de smaak. Helaas is de toekomst voor schaafijskar niet rooskleurig: anno 2010 is de schaafijsverkoop sterk teruggelopen. Er zijn vandaag de dag minder dan twintig karretjes met regelmaat actief. En bovendien lijkt de professionele reclamesector zijn opwachting te doen. Er is namelijk net een schaafijskar gekomen die geheel is beschilderd met reclame voor het digitale telefoonnet Digicel.
Schaafijskar beschilderd door Ramon Bruyning. Foto: Paul Faber
Het idee voor het boek Schaafijs & wilde bussen ontstond toen illustrator en Rietveld-docent Tammo Schuringa in 2007 naar Suriname vertrok voor een samenwerkingsproject tussen de Rietveld Academie en het Surinaamse Nola Hatterman Instituut. Schuringa raakte geïnspireerd door de vele beschilderde bussen, schaafijskarren en muurreclames in Paramaribo, en begon ze te fotograferen. Terug in Nederland bleek dat in 1992 al aandacht was besteed aan het fenomeen door Chandra van Binnendijk en Paul Faber. KIT uitgevers bracht beide generaties bij elkaar en het project Schaafijs & wilde bussen, waarbij ook een reizende expositie hoort en een uitwisselingsproject met Surinaamse kunstenaars, was geboren.
Wat aanvankelijk een klein boekje zou worden over het fenomeen, is uiteindelijk een boek geworden. En gelukkig maar, want Schaafijs & wilde bussen geeft een goed overzicht van hedendaagse straatschilderingen in Suriname. Daarnaast besteedt het boek ruim aandacht aan de geschiedenis en achtergronden van de Surinaamse reclame-schilderkunst, en aan de schilders zelf. Een leuk aspect van het boek is dat er schilderingen te zien zijn in vele verschillende vormen: van aandoenlijk amateuristisch tot bijna fotografisch waarheidsgetrouw. Schaafijs & wilde bussen geeft hierdoor zo’n breed en kleurrijk overzicht dat het voelt alsof je zélf door de straten van Paramaribo loopt.
Foto: Tammo Schuringa
Schaafijs & wilde bussen
door Chandra van Binnendijk, Paul Faber en Tammo Schuringa
ISBN 9789460220548.
160 pagina’s
Uitgegeven door KIT Publishers in samenwerking met CBK
Onder andere te koop via de webwinkel van KIT Publishers.
€ 19,50
Bij het boek hoort ook een reizende expositie, een uitwisselingsproject met Surinaamse schilders. Kijk hier voor meer informatie.
Schildering: Maikel Robin, 2007. Foto: Tammo Schuringa
