Precies
door Bjorn Nelissen op 30 augustus 2010
Wat doe jij?
Het is deze vraag die ervoor zorgt dat ik niet graag in gesprek ga met vreemden. Want vroeg of laat zal ik deze vraag moeten beantwoorden en de reactie op het antwoord stemt me telkens weer mismoedig.
Ik ben illustrator is het antwoord op die vraag. De stilte duurt dan een seconde of twee, drie en dan komt de volgende vraag: maar wat doe je dan precies? Ik zou dan graag willen antwoorden dat ik voornamelijk redactionele illustraties maak met een sterk conceptuele basis en in mijn werk steeds zoek naar de dialoog tussen tekst en beeld. Maar in plaats daarvan beperk ik mij tot de beschrijving dat ik tekeningen maak die in kranten of tijdschriften geplaatst kunnen worden.
Oh je maakt cartoons?
Het had niet veel gescheeld of het antwoord op de vraag wat ik doe was veel eenvoudiger geweest: brandweerman. Dat is de droom van haast ieder 8-jarig jongetje. De mooie glimmende auto’s, de helblauwe zwaailichten en een luide toeter op het dak. Toen ik een spreekbeurt moest houden op de basisschool regelde mijn moeder een privé rondleiding op de kazerne. Ik mocht in de brandweerauto’s en van de glijpaal naar beneden glijden. Ik zou brandweerman worden en niemand zou later aan mij vragen wat ik als brandweerman nou precies zou doen.
Tot ik op een regenachtige middag uit verveling besloot te gaan tekenen en merkte dat het best goed ging. Mijn toekomst als illustrator stond vast toen de meester van de vierde klas op mijn rapport schreef ‘Een 8 voor tekenen!’ Tekenen was geen vak op de lagere school maar het was dat jaar wel het hoogste cijfer op mijn rapport. Vanaf die dag moest ik ook uitleggen wat een illustrator nou precies deed.
Norman Rockwell heeft nooit hoeven uit te leggen wat hij deed. Zijn werk domineerde alle bladen in de kiosken over heel de Verenigde Staten. Iedereen wist wie hij was en wat hij deed. Hij had de tijd ook mee. Fotografie was nog geen gemeengoed waardoor illustratoren de enige toeleveranciers van beeld waren. Illustratoren in ‘the golden age of illustration’ hadden niets te klagen. En dat deden ze ook niet.
Helaas zijn die gouden tijden voorgoed voorbij. De fotografie heeft illustraties min of meer verdrongen naar de marge, Photoshop zorgde ervoor dat art-directors en vormgevers zelf aan de slag gingen met beeld en stockbeelden vervulden de ‘instant satisfaction’ voor mensen die snel en goedkoop een beeld nodig hadden om witruimte mee te vullen.
Tegenwoordig zijn illustratoren kameleons geworden. De illustrator anno 2010 is niet alleen leverancier van plaatjes maar maakt ook websites, animaties, (designer)toys, ontwerpt patronen voor stoffen en behang, schrijft af en toe een tekst, houdt zich bezig met typografie en zet zo af en toe eens een folder in elkaar.
Wat een illustrator nou precies doet? Goede vraag!
(Illustatie: Björn Nelissen)
Een nieuwe beeldtaal
door Justine Brunsmann op 2 juni 2010
Iedereen kent ze wel, die tags die bestaan uit zwarte en witte blokjes. Je kunt ze uitlezen met je smartphone en ze zijn daarom ontzettend praktisch. Maar hoewel de tags visueel erg herkenbaar zijn, zien ze er behoorlijk saai uit. Want heb je er één gezien, dan heb je ze allemaal wel gezien.
Althans, dat was tot nu het geval. Afgelopen week is er namelijk een boek verschenen waarin tags heel anders zijn vormgegeven. Het boek heet Check in / Check uit en gaat over de digitalisering van de openbare ruimte. Het is geschreven door het Rathenau instituut en uitgegeven door NAI Uitgevers.
Niet alleen de inhoud van het boek is boeiend, maar óók de vomgeving van de hand van Beukers Scholma. En een boek over dit onderwerp, daar kunnen tags niet in ontbreken. Het is de ideale manier om de lezer extra informatie te kunnen geven. Door met je mobieltje een foto te maken van de tag, word je doorverwezen naar een site met bijvoorbeeld aanvullende informatie, afbeeldingen, een filmpje of een geluidsfragment. Tags zijn ideaal om een boek langer up to date te houden: de webpagina’s achter de tags kunnen namelijk oneindig vaak vernieuwd worden.
Het bijzondere is dat Haico Beukers, Marga Scholma en Kim Leenards van Beukers Scholma de 64 tags voor het boek niet vormgegeven hebben als de geijkte zwart-witte blokjes, de zogenaamde QR-Codes. In plaats daarvan hebben ze een ander soort tag (Microsoft Tag) gebruikt die meer ruimte overlaat voor eigen vormgeving. Zo zijn ze erin geslaagd om van de tags prachtige grafische illustraties te maken die een aanwinst zijn voor het boek. Nog steeds zijn de zwarte en witte vlakjes als stippen te herkennen, want deze vlakjes (die staan voor nullen en enen en zo een cijfer vormen dat correspondeert met een website) heeft je mobieltje nodig om te kunnen lezen. Maar de ontwerpers hebben ze onderdeel gemaakt van de totale illustratie en hebben zo 64 grafische beelden gecreëerd die perfect passen bij de inhoud van het boek.
Het samensmelten van tag en illustratie, dat is nu voor het eerst gebeurd in Check in / Check uit. Maar ik kan me voorstellen dat het over een aantal jaar niet meer weg te denken is, en dat standaard in alle boeken en tijdschriften volop tags te vinden zullen zijn. En dat deze tags er niet meer zullen uitzien in als de saaie zwarte en witte blokjes, maar dat het de illustraties zélf zijn die als tags gaan dienen.
Wie weet, misschien is over vijf jaar wel in elke illustratie een tag te lezen? De kans is groot dat hierdoor de komende tijd een hele nieuwe beeldtaal zal gaan ontstaan. Waarmee volop geëxperimenteerd kan worden: want in hoeverre kun je een tag opnemen in een illustratie, zonder dat de tag zelf te zien is? En kan je in andere gevallen de vlakjes van de tag juist gebruiken om de illustratie te versterken? Of zal er straks een manier bedacht worden om illustraties uit te lezen zonder dat je zwarte en witte vlakjes nodig hebt?
Het boek geeft inzicht in alle verregaande ontwikkelingen die spelen op het gebied van digitalisering van de openbare ruimte. Maar daarnaast laat het boek impliciet zien dat er op dit moment een hele nieuwe uitdaging ligt te wachten voor illustratoren.
Check in / Check uit
C. van ’t Hof, F. Daemen en R. van Est (Rathenau Instituut)
Vormgeving: Beukers/Scholma,
ISBN 978-90-5662-740-9
€ 29,50
Te bestellen bij NAi Uitgevers
Wil je met je mobieltje de bovenstaande (uit het boek afkomstige) tags kunnen lezen? Op http://gettag.mobi kan je de benodigde Tag Reader downloaden.
